مرکز ملی توانمندسازی و محرومیت زدایی پژوهشگاه از سال 1379 در پژوهشگاه ابتدا با عنوان مرکز خدمات تخصصی شهری و روستایی آغاز به فعالیت نمود و بعد از کمتر از دو دهه فعالیت به مرکز ملی توانمندسازی و محرومیت زدایی با توجه به ماهیت فعالیت های خود در مناطق محروم شهری و روستایی تغییر نام یافت. از بدو تاسیس بالغ بر 20 عضو هیات علمی با مرکز فعالیت داشته اند.

پژوهشگاه علوم انسانی با دارا بودن 9 گروه پژوهشی و فعالیت های بین رشته ای و بالغ بر 100 عضو هیات علمی تمام وقت و پاره وقت در حوزه های مرتبط فعالیت دارد. در زمینه فقر و محرومیت زدایی گروه های پژوهشی اقتصاد، برنامه ریزی شهری و منطقه ای، جامعه شناسی به صورت مستقیم فعالیت داشته اند. تیم متخصص و مشاورین پروژه های محرومیت زدایی در پژوهشگاه علوم انسانی و جهاددانشگاهی که در ده سال اخیر به صورت ثابت در مناطق محروم و روستایی فعالیت داشته اند عبارتند از: